ประทีป จิตติ

พูดด้วยการเขียน

All Quiet on the Western Front กันยายน 5, 2007

Filed under: หิ้งหนังสือ — ประทีป จิตติ @ 23:07

image002.jpgAll Quiet on the Western Front
แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง

 

เขาตายในเดือนตุลาคม ปี 1918 ในวันซึ่งตลอดแนวรบ เหตุการณ์สงบที่สุด อย่างที่รายงานกองทัพเขียนสั้น ๆ ว่า ‘แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง’

เขานอนคว่ำอยู่กับดินเหมือนกับว่านอนหลับ เมื่อพลิกหน้าขึ้นดู จะเห็นได้ว่าเขาไม่เจ็บปวดอยู่นานเท่าใด ใบหน้าแสดงความสงบ เกือบจะว่าพอใจที่อวสานได้มาถึงแล้ว…

ข้อความข้างต้นเป็นข้อความหน้าสุดท้ายของ All Quiet on the Western Front หรือ แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง- เป็นบทสรุปของเรื่องราวทั้งหมดที่ฉันได้อ่าน, ก่อนอ่านมาถึงหน้าสุดท้ายนี้ยังคงหวังใจว่า เพาล์ บอยเมอร์ ตัวละครในฐานะผู้เล่าเรื่องราวทั้งหมดจะได้กลับบ้าน เพราะนั่นเป็นปีสุดท้ายของมหาสงครามโลกครั้งที่ 1 จะสิ้นสุด ทว่าในสถานะของบอยเมอร์หรือแม้แต่สหายร่วมรบมิสามารถหยั่งรู้ได้เลยว่า แท้จริงแล้วสงครามจะสิ้นสุดลงจริงหรือไม่-ทุกสิ่งทุกอย่างเกี่ยวกับการยุติสงครามเป็นเพียงความคาดหวังซึ่งปราศจากด้วยความหวังด้วยประการทั้งปวง

ฉันกำลังจะกล่าวถึงสิ่งใด, ด้วยความตั้งใจว่าต้องการแนะนำวรรณกรรมเรื่องนี้ต่อเธอ- ผู้อ่าน แต่ด้วยความที่ไม่สันทัดในการเขียนในลักษณะที่ควรจะเป็นจึงเขียนได้เพียงถ่ายทอดความรู้สึกที่เกิดขึ้นในแต่ละห้วงยามของเรื่อง- ความรู้สึกดังกล่าวที่ในวงวรรณกรรมเรียกว่า ความสะเทือนใจ ดังที่ อัศศิริ ธรรมโชติ ได้กล่าวถึงว่า

“ที่ชอบมากในแง่วรรณศิลป์ สั้นตรงเป้า อ่านแล้วสะเทือนใจ”

กล่าวเช่นนั้น- ย่อมหมายความว่า All Quiet on the Western Front นี้ ตัวละคร-เหตุการณ์ต่าง ๆ ล้วนมีจิตวิญญาณ-มีความสมจริงให้ผู้อ่านมีความรู้สึกร่วมได้ ทั้งทุกข์ สุข เศร้า หม่นหมองจริงหรือ?- สำหรับฉันตอบว่า “ใช่!”

ด้วยความที่ฉันเป็นผู้ที่ชื่นชอบศึกษาประวัติศาสตร์การสงครามด้วยการชมภาพยนตร์และค้นคว้าอ่านจากหนังสือ- เมื่อครั้งแรกที่ได้ชมภาพยนตร์เรื่องนี้ออกอาการผิดหวัง ด้วยหวังว่าคงสนุกตื่นเต้นเร้าใจในฉากแห่งการสู้รบตามประสาเด็กเพิ่งเริ่มหัดดูหนังและห่างไกลการอ่านหนังสือ, ฉากและบรรยากาศในภาพยนตร์ดูหม่นหมอง เงียบเหงา ไม่อึกทึกครึกโครมดังที่คิด- ก็มันจะเป็นเช่นนั้นได้อย่างไรเล่า ในเมื่อ เรอมาร์ค มิได้มุ่งเน้นนำเสนอในรูปแบบนั้นนี่นา เขามีความต้องการมุ่งนำเสนอความรู้สึกนึกคิด สภาพจิตใจของเหล่าทหารเด็กหนุ่มกลุ่มหนึ่งซึ่งเป็นตัวแทนของทหารทั้งหมดทั้งมวลที่ตกอยู่ในสภาวะแวดล้อมที่ไร้ความหวัง ท่ามกลางห่ากระสุนปืน ระเบิด ความตาย และมิตรภาพ…

มิตรภาพเท่านั้นที่ดูเหมือนจะเป็นสิ่งเดียวให้พวกเขาได้ยึดเกาะ มีเรี่ยวแรง มีกำลังใจที่จะหยัดยืนให้ชีวิตดำเนินผ่านไปในแต่วันคืนได้-

…เปรียบเหมือนว่าแต่ก่อนนี้เราเป็นเงินตราของประเทศต่าง ๆ แต่เดี๋ยวนี้เราถูกหลอมรวมกันก็คงเป็นเงินเหมือนกันหมด สำหรับจะแยกให้แตกต่างกันไปได้ จะต้องเอาตัวโลหะมาแยกธาตุ ก่อนอื่นเราเป็นทหาร แต่ภายหลังด้วยอาการอันแปลกและน่าอับอาย เราก็เป็นคนอยู่ดี

พวกเรานี้เปรียบเหมือนกับว่าเป็นบริษัทพี่น้องอันใหญ่โต ซึ่งเกิดขึ้นด้วยชีวิตอันอยู่ในท่ามกลางภยันตราย ชีวิตซึ่งมีอาการตึงเครียดใกล้มรณะ และสิ่งเหล่านี้เพิ่มพูนความรักและมิตรภาพระหว่างเรา การร่วมทุกข์ร่วมสุขด้วยกันประหนึ่งกับพวกนักโทษ ความซื่อตรงและความจริงใจต่อกันดังที่มีระหว่างพวกที่ถูกตัดสินประหารชีวิต ทุกคนต่างก็พยายามหาความสุขในชั่วโมงที่ผ่าน ๆ ไป โดยไม่ต้องพะว้าพะวังที่จะนึกถึงว่า แล้วใครจะว่าอย่างไร?…

กระทั่งเพื่อนฝูงล้มหายตายจากไปทีละคน ๆ ความตายที่ได้เห็นกลับมิได้สร้างความหวาดหวั่นพรั่นพรึงแก่จิตใจอีกต่อไป-

ข้าพเจ้าลุกขึ้น, สติอารมณ์สงบดี ให้เดือนและปีมันมาเถิด มันจะไม่นำอะไรมาให้ข้าพเจ้าอีกเลย มันนำอะไรมาอีกไม่ได้ ข้าพเจ้าอยู่คนเดียวแท้ ๆ คนเดียวโดยไม่มีความหวัง เพราะฉะนั้นอาจยืนตรงหน้ามันโดยไม่ต้องกลัวอะไร ชีวิตซึ่งได้พยุงข้าพเจ้ามาตลอดเวลาสองสามปีนี้ยังอยู่ในมือข้าพเจ้าและในดวงตา ข้าพเจ้าชนะมันแล้วหรือไม่ก็ไม่ทราบ แต่ตลอดเวลาที่มันยังอยู่ที่นั่น มันก็จะหาทางของมันออก โดยไม่ต้องนึกถึงมานะซึ่งอยู่ในตัวข้าพเจ้าเลย

ฉันมิอาจแนะนำหนังสือเรื่องนี้ในเชิงวรรณกรรมวิจารณ์ได้ ด้วยความเคารพ- เนื้อหาที่เขียนและคัดลอกมานั้นเพียงอยากให้เห็นและมีความรู้สึกร่วมถึงความสะเทือนใจว่าเป็นอย่างไร, สำหรับผู้ที่โหยหาในมิตรภาพ หรือผู้ที่เข้าใจลึกซึ้งในมิตรภาพ All Quiet on the Western Front จะทำให้เธอซาบซึ้งมากยิ่งขึ้น- ฉันค่อนข้างเชื่อเช่นนั้น.

image002.jpg

All Quiet on the Western Front
แนวรบด้านตะวันตก เหตุการณ์ไม่เปลี่ยนแปลง
ERICH MARIA REMARQUE เขียน
ม.จ.ขจรจบกิตติคุณ กิติยากร ทรงแปลและเรียบเรียง

หมายเหตุ
 – คัดลอกจากฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5, สำนักพิมพ์อ่านไทย. 2528(มิสามารถหาภาพประกอบตรงตามได้)
– พิมพ์ฉบับภาษาไทยครั้งแรก นิตยสาร ทหารราบรายเดือน พ.ศ. 2472

Advertisements
 

2 Responses to “All Quiet on the Western Front”

  1. Aristor@bbit'K Says:

    ถือว่าเป็นชคดีที่ได้เจอเว็บนี้ และโชคดียิ่งกว่าที่ได้พบคนหนึ่งคน คนที่ได้อ่าน All Quiet on the Western front

    ฉันจำได้เลาๆว่าค้นพบหนังสือเล่มนี้ จากร้าน เล่า ที่เชียงใหม่ เพราะห้วงนั้นสนใจการทหารเป็นพิเศษ

    อ่านแล้ว..รู้สึกได้ถึงพลังแห่งมิตรภาพ แต่ยิ่งกว่านั้น เรื่องราวต่างๆทำให้ฉันเข้าใจคนแนวหน้าได้ดีขึ้น และฉันก็ไม่พลาดที่จะจัดส่งหนังสือเล่มนี้ไปให้ทหารที่ฉันรัก

    *-* ยินดีที่ได้รู้จัก

    ด้วยปรารถนาดีและไมตรียิ่ง

  2. สมัยฝึกภาคสนามรด. เขาชนไก่

    เพื่อนที่รักสนิทกันมากแล้ว เมื่อต้องผจญกับชะตากรรมในการฝึก กลับรักกัน และมีมิตรภาพต่อกันยิ่งขึ้น

    ฉะนั้น ผมจึงชอบเรื่องนี้ครับ-เป็นมิตรภาพอันแท้จริงในยามมนุษย์เผชิญร่วมกัน

    มันทำให้คิดได้ว่า ก่อนนั้นเราอาจจะเกลียด หรือรักกัน ทว่าเมื่อเมื่อเหตุการณ์เช่นความเป็น-ตายมาเยือนอยู่ตรงหน้านั้น

    มนุษย์กลับรักกันมากขึ้นได้อย่างน่าประหลาด… ความเกลียด (ที่อาจมี) กลับมลายหายไป

    หรือนี่แหละ คือความจริง คือมิตรภาพที่เรามองข้ามไป!…

    ขอบคุณครับที่ร่วมแสดงความเห็น และได้พูดคุยกับผู้ที่เคยอ่านเรื่องนี้เช่นกัน

    -ด้วยมิตรภาพ-


ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s