**********

 

หมู่บ้าน ชีวิต และป่าฝน - กนกพงศ์ สงสมพันธุ์

ตีพิมพ์ใน  คืนสู่แผ่นดิน : กนกพงศ์ สงสมพันธุ์  หนังสือที่ระลึกในงานฌาปนกิจ  25 กุมภาพันธ์ 2549 

โดยสำนักพิมพ์นาคร

 

เปิดเครื่องคอมพิวเตอร์แล้วหย่อนตัวลงนั่งที่เก้าอี้หลังแป้นพิมพ์…  ก่อนลงมือเขียนข้อเขียนชิ้นนี้ต่อผมขออนุญาตหลับตาสงบนิ่งเพื่อเป็นการไว้อาลัยแด่ ‘พี่ชาย’ นักเขียนนามอุโฆษ–กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ผู้จากไปอย่างไม่มีวันหวนกลับ…

สิบกว่าปีก่อนผมรู้จัก ‘กนกพงศ์ สงสมพันธุ์’ จากงานเขียนรวมเรื่องสั้นชุด สะพานขาด ด้วยกัลยาณมิตรผู้หนึ่งเป็นผู้แนะนำให้ ‘ลองอ่าน’…  ห้วงยามนั้นเขายังไม่ได้เป็น ‘นักเขียนซีไรต์’ และด้วยความที่ผมอ่อนด้อยประสบการณ์ในการอ่านทำให้ผมไม่รู้หรอกว่า นักเขียนผู้นี้คือใคร? และมีชื่อเสียงมากขนาดไหน?… 

นานเป็นหลายสัปดาห์ทีเดียวกว่าผมจะหยิบ ‘สะพานขาด’ ที่หมกวางสอดไว้ที่ชั้นหนังสือมาลองอ่าน ด้วยความคิดว่าถ้าไม่ไหวก็เลิก…  ไม่ใช่ด้วยเพราะความที่ผมไม่รู้เคยจักนักเขียนนามกนกพงศ์มาก่อนเป็นที่ตั้ง–ผมไม่เคยจำกัดตนเองว่าจะต้องอ่านงานเฉพาะนักเขียนมีชื่อเท่านั้น

จำได้ว่าเมื่ออ่านเรื่องสั้นเรื่องแรกไปได้สองสามหน้าก็ต้องหยุดอ่านโดยพลัน พาลนึกแช่งชักด่ากัลยาณมิตรผู้นั้นอยู่ในใจว่า…  มึงเอาหนังสืออะไรมาให้กูอ่านวะ? (โคตรเจ๋งเลย)!

‘โคตรเจ๋ง’ ของผมในห้วงยามนั้นหมายถึงการ ‘อ่านยาก’ และเนื้อหาที่ ‘หนักหน่วง’ ซึ่งตรงกับความต้องการส่วนตัวที่อยากหาหนังสือแนวนี้มาอ่านนานแล้ว…  งานเขียนในรูปแบบ Realism–กะเทาะเปลือกสังคมตีแผ่ชีวิตของคนชนชั้นล่าง เรียงร้อยผ่านตัวอักษรอย่างมีพลังทุกถ้อยคำ!

‘สะพานขาด’ จึงเป็นรายชื่อหนังสืออันดับต้นๆที่ทำให้ผมหลงใหลในงานเขียนแนวนี้ เสมือนเป็นหนังสือที่จุดประกายให้ค้นหาอ่านงานเขียนจากนักเขียนคนอื่นในแนวนี้ด้วยเช่นกัน

“…ไม่มีอะไรที่มันน่ากลัวมากกว่าเรากลัวตัวเราเอง”

หนึ่งคำคมเด็ดๆที่ผมจดจำได้จาก ‘สะพานขาด’

เรื่องสั้นล่าสุดของกนกพงศ์ที่ผมได้อ่านนั้น  เป็นเรื่องสั้นที่ตีพิมพ์ลงในนิตยสารขวัญเรือนในช่วงกลาง/ปลายปีที่แล้ว (ผมจำฉบับและชื่อเรื่องไม่ได้–เป็นเรื่องของตัวละครไปทำฟันที่คลินิกแห่งหนึ่ง) และเมื่อสองสัปดาห์ก่อนเพิ่งอ่าน บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร จบลง

ขณะที่ผมกำลังนั่งคัดลอกข้อความบางส่วนจากหนังสือเล่มนี้ในคืนวันจันทร์ที่ ๑๓ กุมภาพันธ์… พลันได้ยินเสียงการรายงานข่าวจากเครื่องรับโทรทัศน์ว่า  “…นักเขียนซีไรต์…ปี ๒๕๓๙…เสียชีวิตแล้วเมื่อช่วงเช้าที่ผ่านมา”

ในฐานะของผู้ติดตามอ่านงาน…  ผมรู้สึกเศร้าใจไปในบัดดล!

แม้ว่าผมกับเขาจะไม่ได้รู้จักกันเป็นการส่วนตัว แต่ด้วยผลงานเขียนของเขานั้นย่อมเพียงพอที่จะทำให้ผมรู้สึกสนิทสนมกับเขามากขึ้น ซึ่งไม่จำเป็นหรอกว่าเราจะต้องรู้จักตัวเป็นๆของเขา

เพียงเท่านี้…  เขาก็เป็นผู้ที่ยิ่งใหญ่ในจิตใจของผมได้มากพอ!  และผมเชื่อว่าหลายคนคงมีความรู้สึกเฉกเช่นเดียวกัน

ผมไม่สามารถอรรถาธิบายถึงความเป็นตัวตนของเขา– พี่ชายผู้มีนามว่า ‘กนกพงศ์ สงสมพันธุ์’ ได้หมดจดมากไปกว่าเนื้อหาที่ปรากฏอยู่ภายใน ‘บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร’ ที่บอกเล่าถึงชีวิตบางเสี้ยวของตัวเขาได้อย่างละเอียดทีเดียวว่า ทำไม?  เขาผู้นี้จึงเลือกทางเดินชีวิตเคียงคู่กับวรรณกรรม…

“…แม้ว่าวันนี้จะยังมิได้สร้างงานใหญ่ไว้เป็นศักดิ์เป็นศรี ทว่าต่อจิตใจมุ่งมั่นใฝ่ฝันบนเส้นสายวรรณกรรม (อันเป็นภาพจริตมายา) ทำให้ผมเกิดความทะนงว่าวันหนึ่งจักสามารถเสกสร้างงานเช่นนั้น  มีแผนการเขียนมากมายอยู่ในหัว  พล็อตเรื่องสั้นเป็นร้อยๆ  นวนิยายอีกนับสิบเรื่องในสมุดบันทึก  ซึ่งตราบใดที่ยังไม่ลงมือเขียนมันออกมา เรื่องสั้นหรือนวนิยายแต่ละเรื่องล้วนแล้วแต่เลิศเลอไปเสียทั้งสิ้น  ความลุ่มหลงเช่นนี้เองที่กลายมาเป็นข้อมูลเบื้องต้นในการตัดสินใจให้อาจหาญเขียนอัตชีวประวัติในวันวัยระหว่างนี้…  ดังนั้น,  ผมจึงเขียน”

ผมได้แนะนำ บันทึกจากหุบเขาฝนโปรยไพร ให้มิตรสหายที่ใคร่กระหายอยากเป็นนักเขียนหามาอ่านกันไปบ้างแล้ว…  ผมเชื่อว่าเมื่อเขาเหล่านั้นได้อ่านหนังสือเล่มนี้จบ อย่างน้อยก็จะรู้ว่า จริงๆแล้วนั้น นักเขียนคืออะไร? และนักเขียนทำงานอย่างไร?  แน่ละ… นอกเหนือจากนั้นเขาจะได้รู้จักตัวตนนักเขียนนามอุโฆษ–กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ มากยิ่งขึ้น

“นักเขียนน่ะหรือ?…  ก็คือไอ้เบื๊อกที่ถูกตรึงไว้กับโต๊ะในห้องสี่เหลี่ยมอุดอู้  ทำร้ายตัวเองด้วยกาแฟวันละสิบถ้วยและบุหรี่วันละซองเป็นอย่างต่ำ เพื่อให้มึนงงพอที่จะเพ่งมองฝาผนังแล้ววาดฝันถึงการเปลี่ยนแปลงโลกทั้งโลก!!”

นี่คืออีกหนึ่งในอารมณ์ขันที่พี่ชายผู้นี้มอบไว้เป็นลายลักษณ์อักษร…  จากการหยิบยกถ้อยคำของนิรนามท่านหนึ่ง แม้จะเป็นการอรรถาธิบายไม่ ‘ตรงใจ’ แต่ก็ถือว่า ‘โดนใจ’ และ ‘ได้ภาพ’ สำหรับพี่ชายคนนี้–รวมทั้งตัวผมด้วย

กับบางเสี้ยวของพี่ชายผู้ยิ่งใหญ่ตลอดกาล ในนาม กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ ·

 

14 กุมภาพันธ์ 2549

 

 

 

 

จากแผ่นดินนี้สู่แผ่นดินอื่น

ของนักเขียนร่วมสมัย-กนกพงศ์ สงสมพันธุ์

 

นับจากวันที่พี่จากไปถึงวันนี้ก็เป็นเวลากว่า ๑ ปีแล้ว เหมือนไม่นานเลยกับวันเวลาที่ล่วงพาร่างของพี่ไปสู่แผ่นดินอื่น  ณ ที่แห่งนั้นพี่มีความสุขดีไหม?…

  ผมหยิบหนังสือเล่มแรกของพี่ขึ้นมาอ่านด้วยความตั้งใจมากกว่าความบังเอิญที่บังเกิดคิดนึกได้ว่า พี่ได้จากไปกว่า ๑ ปีแล้ว  เพราะเหตุใดหนอที่ทำให้ผมคิดได้เช่นนั้น อาจเป็นด้วยถ้อยคำอักษรที่บรรจงผ่านปลายนิ้วสัมผัสแป้นพิมพ์ดีดของพี่นั่นเอง  เรื่องราวต่าง ๆ ของพี่นั้นทำให้ผมเข้าใจถึงชีวิตและวิญญาณในความเป็นนักเขียนของผู้ชายคนหนึ่งซึ่งมีความตั้งใจและปรารถนาที่จะรับใช้ความคิดของตน และสิ่งนี้กระมังที่ทำให้ผมมีความรู้สึกผูกพันกับพี่ แม้ว่าจะไม่เคยรู้จักและพบตัวเป็น ๆ ของพี่เลยสักเพียงครั้ง

                คงมีเพียงผลงานของพี่เท่านั้นที่เป็นสายใยความสัมพันธ์ผูกมัดความรู้สึกดังกล่าว เป็นความรู้สึกเคารพและนับถืออยู่ในก้นบึ้งแห่งจิตใจ  ก็อย่างพี่เคยกล่าวไงเล่าว่า งานเขียนนั้นสะท้อนตัวตนอันแท้จริงของนักเขียน  ในเมื่อพี่กล่าวเช่นนั้นก็ย่อมหมายถึงได้ว่า ความคิดต่าง ๆ ที่ปรากฏโลดแล่นอยู่ในงานแต่ละเรื่องนั้นได้กลั่นกรองมาจากความคิดนึกของพี่ ฉะนั้นแล้วจึงไม่จำเป็นใช่ไหมครับว่าเราจะต้องพบตัวเป็น ๆ กันสักครั้ง ในเมื่อผมสามารถรักและเคารพนับถือพี่ได้จากงานเขียนของพี่

                สิ่งที่พี่ได้กล่าวนั้นมิใช่สิ่งที่คนคนหนึ่งจะกระทำได้ง่าย ๆ…  กับคนบางคนที่เราพบหน้า พูดคุยกันอยู่ทุกวันก็ใช่ว่าจะบังเกิดความรู้สึกดังกล่าวนั้นได้เลย  เขาไม่อาจโน้มน้าวใจให้ผมบังเกิดความนับถือเลื่อมใสในตัวเขาขึ้นมาได้ และนั่นอาจเป็นเพราะเขาไม่เคยคิดนึกลึกซึ้งกับสิ่งที่ได้เห็นและเป็นไปต่าง ๆ สักครั้ง  เขาไม่อนาทรร้อนใจกับความทุกข์หรือสุขของผู้อื่นมากกว่าตัวของเขา-เรื่องของเขา  คุณสมบัติเหล่านี้มิจำเป็นจะต้องมีอยู่ในตัวของนักคิดนักเขียนเท่านั้น หากแต่ควรจะมีอยู่ในตัวเราทุกคน

  แต่ก็นั่นละ ในเมื่อสภาพการณ์ของคนร่วมสมัยมองและกำหนดชีวิตของตนเองตามหลักเศรษฐศาสตร์มากกว่าคำนึงถึงชีวิตและวิญญาณแห่งความเป็นมนุษย์  เมื่อครุ่นคิดเช่นนั้นจึงเฝ้าฝันใฝ่หาแต่ความบันเทิงเริงใจผ่อนคลายให้สอดคล้องกับวิถีชีวิตของตน ไม่จำเป็นต้องมองและสนใจบุคคลอื่น  ปัญหาของคนอื่นย่อมเป็นเรื่องหนักสมอง เมื่อสมองเฝ้าคิดถึงแต่ความเป็นจริง โดยหารู้ไม่ว่าความจริงนั้นเป็นเพียงมายาภาพ มิใช่ความจริงอันสูงสุด… เมื่อเป็นเช่นนี้จึงมีน้อยคนนักที่จะเป็นและเหมือนพี่- นักเขียนรุ่นใหม่ผู้สร้างสรรค์งานเขียนร่วมสมัย

                ร่วมสมัยละหรือ… เมื่อพินิจพิเคราะห์ถ้อยคำนี้แล้วผมก็อดเผลอยิ้มออกมาไม่ได้  ใครหนอใคร… ใครเป็นผู้ที่บัญญัติคำคำนี้ มิได้นึกขันในความหมายหรอกครับหากแต่ชอบใจเสียละมากกว่า  ผมเข้าใจของผมเองว่า ไม่ว่ากาลเวลาจะผันผ่านล่วงไปสักกี่สิบปีก็ตาม เรื่องราวต่าง ๆ ที่นักเขียนคนหนึ่งสร้างไว้นั้นก็ยังคงไม่ตกยุคตกสมัยเฉกผลงานของพี่  หรืออีกนัยความคิดหนึ่งคือ แม้ว่านักเขียนคนนั้น ๆ จะหามีชีวิตอยู่ในโลกนี้แล้วไม่ ชื่อของเขาก็ยังดำรงอยู่ จะมีน่าขันก็แต่เพียงว่า นักเขียนบางคนผู้นั้นกลับมีชื่อเสียงเป็นที่รู้จักมากกว่าเมื่อครั้งยังมีชีวิตอยู่เสียอีก  เมื่อครั้งเขายังมีชีวิตกลับมีผู้คนไม่มากนักที่คิดจะเกื้อหนุน ซ้ำร้ายไปกว่านั้นยังถูกค่อนแคะต่าง ๆ นานา เพียงเพราะผู้ที่ค่อนแคะนั้นไม่เคยมีชีวิตและวิญญาณที่แท้จริงของตน กระแสเสียงจากสังคมลงความคิดเห็นว่าอย่างไรเขาก็ปักใจเชื่อ ปลิวไปตามลมปากโดยปราศจากความคิดตริตรองเสียอย่างนั้น  หากคนเรามีชีวิตและวิญญาณที่เป็นของเราจริงแท้แล้วนั้น ในนามและตัวตนเฉกเช่นนักเขียนอย่างพี่คงเป็นที่รู้จักมากกว่าในวันนี้… และคนในสังคมหน่วยใหญ่นี้คงมีความรู้สึกที่จะนึกคิดอ่านเพื่อประโยชน์ของผู้อื่นมากกว่านี้เช่นเดียวกัน

                ระยะเวลากว่า ๑ ปี บนแผ่นดินอื่นของพี่นั้นเป็นอย่างไรบ้าง… ผมไม่รู้

                ผมรู้เพียงแต่ว่า ระยะเวลากว่า ๑ ปี บนแผ่นดินนี้ ชื่อและผลงานของพี่ในนาม กนกพงศ์ สงสมพันธุ์ นั้น ยังคงดำรงอยู่ในจิตใจ และร่วมสมัยของผมทุกเมื่อเชื่อวัน

 

                รักและคิดถึงพี่.

๑๑ มกราคม ๒๕๕๐